Ovo su nove 'tapete' izolatori: Na zidove sada idu filc od plastike, pluto, drvena vuna i aerogel

Nekada u Hrvatskoj gotovo da nije bilo kućanstva u kojemu zidovi barem jedne prostorije nisu bili prekriveni tapetama. Cvjetni uzorci, geometrijski motivi i karakteristične teksture desetljećima su bili jedan od najjednostavnijih načina da se prostoru podari osobnost. No danas ta klasična dekorativna zidna obloga polako postaje stvar prošlosti. Na njezino mjesto dolazi nova generacija materijala koji od zida više ne traže samo da dobro izgleda.

Suvremene zidne obloge mogu poboljšati akustiku prostorije, smanjiti gubitke topline, pridonijeti ugodnijoj mikroklimi, a pritom biti jednako upečatljiv element interijera kao nekada tapete. Neki se proizvode od recikliranih plastičnih boca, drugi od pluta, drveta ili kamene vune, dok se u tehnološki najnaprednijim rješenjima koriste materijali poput aerogela.

Posebno su zanimljivi tanki sustavi koji se mogu postaviti na postojeće zidove bez velikih građevinskih zahvata, što ih čini privlačnima i za renovacije starijih stanova i kuća. Izdvajamo pet materijala nove generacije koji pokazuju kako bi zidne obloge budućnosti mogle istodobno preuzeti ulogu tapete, dekoracije i dodatnog izolacijskog sloja.

PET filc, zidna obloga od recikliranih boca

PET filc jedan je od materijala koji se posljednjih godina sve češće pojavljuje kao alternativa klasičnim tapetama, osobito u uredima, hotelima i suvremenim stambenim interijerima. Proizvodi se od poliesterskih vlakana, često dobivenih recikliranjem PET ambalaže, koja se prešanjem oblikuju u mekane, ali čvrste ploče ili zidne obloge u rolama.

Njegova najveća prednost je sposobnost apsorpcije zvuka, zbog čega prostorije s velikim tvrdim površinama postaju akustički ugodnije. Materijal istodobno pruža određeni stupanj toplinske izolacije, premda ne može zamijeniti klasične deblje izolacijske sustave.

Dostupan je u velikom broju boja, tekstura i reljefnih uzoraka, pa zid može imati dekorativnu i funkcionalnu ulogu bez dodatne završne obrade. Među vodećim specijaliziranim proizvođačima je novozelandski Autex Acoustics, čiji se PET materijali koriste u arhitektonskim projektima diljem svijeta. Posebno je zanimljiv njihov Composition, zidna obloga osmišljena upravo kao funkcionalna alternativa tradicionalnim bojama i tapetama.

PET filc | foto: Autex Acoustics

PET filc | foto: Autex Acoustics

Pluto, prirodna izolacija kao završna obloga

Pluto se iz tradicionalnog izolacijskog materijala sve više pretvara u vidljivi element suvremenog dizajna interijera. Njegova stanična struktura prirodno zadržava zrak, zbog čega istodobno pridonosi toplinskoj izolaciji i poboljšanju akustike prostora. Za razliku od klasičnih tapeta, zidne ploče od pluta mogu biti debele nekoliko milimetara, ali i nekoliko centimetara kada se želi postići ozbiljniji izolacijski učinak.

Današnje tehnologije obrade omogućuju proizvodnju ploča različitih boja, uzoraka i trodimenzionalnih tekstura, pa završna površina više ne mora imati prepoznatljiv izgled tradicionalnog pluta. Dodatna prednost je činjenica da se sirovina dobiva skidanjem kore hrasta plutnjaka bez rušenja stabla, zbog čega je materijal zanimljiv projektima usmjerenima na održivost.

Najveći svjetski igrač u industriji pluta je portugalska Corticeira Amorim, čiji proizvodi nalaze primjenu od građevinarstva i interijera do automobilske i zrakoplovne industrije. Kombinacija dekorativnog završnog sloja i deblje podloge od aglomeriranog pluta posebno je zanimljiva kao moguća moderna zamjena za tapetu koja istodobno poboljšava toplinska svojstva zida.

pluto | foto: Corticeira Amorim / Amorim Cork

pluto | foto: Corticeira Amorim / Amorim Cork

Drvena vuna, industrijski materijal u službi dizajna

Ploče od drvene vune posljednjih su godina iz tehničkih prostora ušle u restorane, urede, škole, hotele i suvremene domove. Proizvode se od dugih drvenih vlakana povezanih mineralnim vezivom, čime nastaje čvrsta, porozna površina karakterističnog izgleda.

Upravo ta otvorena struktura omogućuje vrlo dobru apsorpciju zvuka, dok sama debljina i struktura ploče pridonose i toplinskim svojstvima zida. Za razliku od tapete, materijal stvara izraženu trodimenzionalnu površinu koja može ostati u prirodnom tonu drveta ili biti obojena u gotovo bilo koju boju.

Jedan od najpoznatijih proizvođača u ovom segmentu je HERADESIGN, dio Knauf Ceiling Solutionsa, koji proizvodi akustične zidne i stropne sustave na bazi drvene vune. Važan europski proizvođač je i danski Troldtekt, čije se ploče od drva i cementa desetljećima koriste u arhitektonskim projektima.

drvena vuna | foto: Knauf / HERADESIGN

drvena vuna | foto: Knauf / HERADESIGN

Kamena vuna, izolacija iz unutrašnjosti zida

Kamena vuna tradicionalno se skriva iza gipsanih ploča i fasada, no novi akustični i dekorativni sustavi omogućuju joj da postane dio završne obrade interijera. Riječ je o materijalu s vrlo dobrim toplinskim i akustičnim svojstvima, koji pritom ima i važnu prednost visoke otpornosti na požar.

U obliku gotovih zidnih panela jezgra od kamene vune može biti prekrivena dekorativnim tekstilom ili drugim završnim slojem, čime tehnička izolacija postaje estetski element prostorije. Takvi sustavi posebno su zanimljivi pri renovacijama, kada se želi poboljšati toplinska ili akustična kvaliteta postojećeg zida bez velikih građevinskih zahvata.

Najveće ime u ovoj kategoriji je ROCKWOOL, jedan od vodećih svjetskih proizvođača izolacije od kamene vune, dok njegova tvrtka Rockfon razvija arhitektonska akustična rješenja za interijere. Za razliku od tankog PET filca ili dekorativne tapete, kamena vuna može pružiti znatno ozbiljniji izolacijski učinak, posebno kada se koristi u debljim panelima. Glavni izazov ostaje dizajn završne površine, odnosno pretvaranje izrazito tehničkog materijala u oblogu koju će korisnik poželjeti vidjeti na zidu dnevne sobe.

kamena vuna | foto: Rockfon / ROCKWOOL Group

kamena vuna | foto: Rockfon / ROCKWOOL Group

Aerogel, nekoliko centimetara top izolacije

Aerogel pripada tehnološki najnaprednijoj skupini materijala koji bi u budućnosti mogli promijeniti način na koji izoliramo zidove iznutra. Njegova iznimno porozna struktura omogućuje vrlo nisku toplinsku vodljivost, zbog čega se snažan izolacijski učinak može postići znatno tanjim slojem nego kod mnogih konvencionalnih materijala. To ga čini posebno zanimljivim za renovacije stanova i povijesnih zgrada, gdje svaki centimetar unutarnjeg prostora ima vrijednost.

Među velikim industrijskim kompanijama koje su razvijale ovu tehnologiju je BASF, čiji je SLENTITE zamišljen kao visokoučinkoviti izolacijski panel na bazi poliuretanskog aerogela. Takvi materijali zasad nisu izravna zamjena za tapetu jer zahtijevaju odgovarajući završni sloj i složeniji su od jednostavne zidne obloge. Međutim, kombinacija tankog aerogel izolatora s dekorativnim tekstilom, filcom, plutom ili drugim završnim materijalom otvara mogućnost potpuno nove kategorije proizvoda.

aerogel |foto: BASF

aerogel |foto: BASF